Boten kennis => Waterscouting Lelievlet historie


Tot in de jaren vijftig van de vorige eeuw werden er door Waterscoutinggroepen allerlei verschillende boten gebruikt. Vaak waren dit afgedankte reddingssloepen van de marine of roeisloepen waarvan merk en type niet bekend waren. Scouting voer in alles wat te krijgen- of betaalbaar was Vaak waren ze eigenlijk ongeschikt voor het doel, relatief gauw beschadigd en arbeidsintensief. Deze boten waren bijna altijd volledig van hout, waardoor het onderhoud dus veel tijd en geld kostte. Ook was het moeilijk om onderdelen te vervangen omdat het vaak om verouderde boten ging.

Na de 2e wereldoorlog in de jaren vijftig kwamen er meer Waterscoutinggroepen in Nederland en dus werd de vraag naar varend materiaal groter.

Schipper Stokman uit Breda zocht ook een leuk zeilbootje voor zijn zeeverkenners. Hij had een leuk roeibootje gezien dat de beroepsschippers in Zeeland als bijbootje gebruikten. Hij ging er eens over praten met de smid Teunis Beenhakker in Kinderdijk, die had al eerder bootjes gebouwd. Dit zocht hij:


• In de eerste plaats een roeiboot voor 5 a 6 personen
• Een mogelijkheid tot wrikken
• Eenvoudig zeilen moest mogelijk zijn.

Schipper Stokman liet twee proefboten bouwen bij Tukker met een lengte van 4,8 en 5,6 meter met de zelfde zwaardkasten en tuigage (12,15 m2). De 5,6 meter liep beter dus die is het geworden. In eerste instantie werd dit initiatief helemaal niet zo toegejuicht door de toenmalige NPV (Nederlandse Padvinders Vereniging) Dat was dus in 1956, rond 1958/9 werd er door Schipper Koopman uit Dordrecht ook wel wat in gezien en deze kocht er een voor eigen rekening om gebruikt te worden in zijn eigen NPV scoutinggroep. Beenhakker noemde het zelf een soort vlet met hoekige kimmen, later werden ze bekend als Beenhakkervlet . De Belgische variant heet Turry, want ze werden op ruime schaal nagemaakt. Langzamerhand groeide de populariteit van het bootje in Scouting.

En er moest natuurlijk een naam komen voor dit nieuwe type zeilbootje. Daarvoor koos Scouting het traditionele scoutinglogo: de Franse lelie en het werd dus een Lelievlet. Het zeilmerk bestaat dus ook uit een lelie met daaronder een V van verkenners.

De (lelie) vlet is een succes geworden er zijn er meer dan 1500 van gebouwd alleen al voor Scouting. Het grootste aantal is gebouw tussen 1960 en 1980.

Wat de lelievlet zo geschikt maakt is dat het een robuust all-round schip is en door zijn twee luchtkasten onzinkbaar

Zeilklasse

In de beginjaren waren er nog geen vaste leveranciers van de lelievlet en er werden er wegens geldgebrek veel zelf gebouwd door de Scoutinggroepen. In 1968 kwam het vademecum de lelievlet uit, waarin heel precies de bouwinstructies en maattekeningen stonden. Schipper Henk Bos heeft daarvoor vele bestaande lelievletten opgemeten en heeft hieruit de gemiddelde lelievlet berekend. Dat is dus de standaard lelievlet geworden. Als de lelievlet aan de maatvoorschriften (meetbrief) voldoet krijgt het een zeilnummer van Scouting Nederland. Elke Lelievlet heeft zijn eigen zeilnummer, dat ook op de spiegel is ingelast.

Er bestaat een speciale site waar de zeilnummers bijgehouden wordt. Daar kun je ook zien wanneer ze gebouwd zijn en wie de huidige eigenaar is. Meer uitgebreid en met foto’s kun je dat vinden op http://www.zeilnummers.nl of alleen foto's op de vlettenparade van www.waterscouting.com

In de afgelopen jaren is er dus een echte zeilklasse Lelievlet ontstaan,waardoor we in Scouting heel makkelijk onderling wedstrijden kunnen organiseren. In onze Admiraliteit 14 zijn dat de 12 uursrace, de roei-,zeil- en wrikwedstrijden. Zelf organiseren we ook de Foppencup met de omliggende Scoutinggroepen.

Inmiddels zijn er vele aanpassingen gedaan aan de Lelievlet, het is een uitontwikkeld model dat met relatief weinig kennis en gereedschap zelf gebouwd kan worden. Naast Scoutinggroepen bouwen VMBO scholen, onder begeleiding van een Scoutinggroep tegenwoordig Lelievletten als opleidingsproject.

Door de verbeterde ontwerptechnieken is de Lelievlet nu ook in de CAD computer gezet en kunnen de plaatdelen met zeer grote nauwkeurigheid volautomatisch gesneden worden. De vletten die nu zo geproduceerd worden heten Lelievlet 2000.

Zelf zijn we ook in het bezit van een echte klassieke Tukkervlet (7048) en die vaart super (zie foto boven). Nog steeds is Tukker als bedrijf een grote leverancier aan Scouting, nu van de Lelievlet 2000.

Zeilnummers Lelievlet en bouwjaren

Van
Tot
Jaren
1
250
t.m. 1962
251
500
1962 - 1969
501
750
1969 - 1975
751
1000
1975 - 1979
1001
1250
1979 - 1989
1251
1500
1989 en nieuwer
1501
1995
1989 en nieuwer

Maten en gewichten Lelievlet

Lengte
5,60 m
Breedte
1,80 m.
Gewicht casco
802 kg
Gewicht zeilklaar
ca 1.000 kg
Soort tuig
gaffel tuig
Masthoogte
6,50 m.
Grootzeil
8,15 m2
Fok
4,00 m2
Bemanning
3 tot 6 pers.

Juniorvlet

Er bestaat inmiddels ook een kleinere uitvoering de 4 meter lange juniorvlet, speciaal voor de wat jongere kinderen. Deze foto is van het eerste exemplaar ontworpen en gebouwd in 1984 door schipper Henk Bos. Dit scheepje is nog niet zo populair in Scouting als de lelievlet er zijn er nog maar weinig gebouwd. Zeer recent is zijner drie juniorvletten gebouwd van 4 mm aluminium, met een beetje ballast doet dit geen geweld aan de hydrodynamische eigenschappen.

Voor een compleet overzicht van de juniorvlet : www.juniorvlet.nl

Motorvarianten:

Nu worden er op basis van de lelievlet romp ontwerp ook motorscheepjes en slepertjes gebouwd.
Je ziet ze ook vaak met een kleine opbouw als tour/visbootje op klein water. Ook in Scouting varen veel gemotoriseerde vletten rond met een inboord of buitenboordmotor.

Daarvoor kun je voor terecht bij
www.euroshipservices.nl

Modelbouw

In de Scout shop zijn bouwplaten te koop waar je zelf je eigen model lelievlet in elkaar kunt plakken. Meer gevorderde bouwers nemen de tekeningen en uitslagen en bouwen hem van hout of metaal. Er zijn zelfs radiografisch bestuurde modelvletten gezien, deze is gemaakt van restjes zinkplaat. Na het solderen, is de besturing ingebouwd onder het achterdek.


Meer info over het modelbouwen van een lelievlet vind je op:
www.waterscouting.com

R.Scheurkogel, augustus 2006